Kloven, hoogvlakten en een kust die halverwege verandert
Het landschap van de Abruzzen is kalksteen: het wordt uitgehold tot grotten, doorgesneden tot nauwe kloven, en opent zich boven tot vlakten die uit een ander land lijken te komen.
De meest herkenbare vorm van het binnenland is de hoogvlakte. Campo Imperatore is de grootste: twintig kilometer grasland op achttienhonderd meter, zonder één boom, met vrij grazende kuddes en de Corno Grande ertegenover. Men noemt het Klein-Tibet, en voor één keer is de bijnaam niet overdreven. Je rijdt er vanaf Fonte Cerreto naartoe of via Castel del Monte, en in de winter gaat de weg dicht.
De hoogvlakten
De andere vlakten zijn minder bekend en even uitgestrekt: de Altipiani Maggiori rond Rivisondoli en Roccaraso, de Piano delle Cinquemiglia, de Voltigno. Het zijn bodems van oude meren, en dat verklaart waarom ze zo vlak zijn tussen zulke steile bergen.
De kloven en de grotten
Waar water zich in de kalksteen heeft ingesneden zijn kloven ontstaan, en de Abruzzen tellen er tientallen. De kloven van de Sagittario, tussen Anversa en Scanno, zijn een WWF-reservaat en worden per auto doorkruist over een weg langs de wand. De kloven van Celano zijn een spleet van kilometers lang en op sommige plekken drie meter breed, die je te voet aflegt, door het water. De kloven van Fara San Martino op de Maiella openen zich achter een abdij die half onder het grind ligt.
Diezelfde rots zit eronder vol holten. De grotten van Stiffe zijn geen fossiel systeem maar een actieve karstbron: er stroomt een rivier doorheen, en het geluid overstemt de stemmen. Een goede plek op een regendag, wat hier in de bergen ook in augustus voorkomt.
De meren
Bijna alle meren zijn kunstmatig, en niemand die het merkt. Campotosto is het grootste en ligt op dertienhonderd meter, in het park van de Gran Sasso, met zijn reigers. Barrea ligt ingesloten tussen de bergen van het nationale park. Scanno is natuurlijk, ontstaan door een oude aardverschuiving, en heeft de hartvorm die op alle ansichtkaarten van de regio belandt.
De kust, die bij Ortona verandert
Aan de kust is de omslag scherp en ligt hij ter hoogte van Ortona. In het noorden is het strand fijn en breed zand, vaak tweehonderd meter diep, met dennenbossen die aan het begin van de twintigste eeuw zijn geplant om het zand vast te houden. In het zuiden begint de lage rotskust: kiezelbaaien, met struikgewas begroeide kapen, en de trabocchi, houten steigers die over het water uitsteken met in het midden een neergelaten net. Het waren werktuigen van gezinnen die zich geen boot konden veroorloven. Er staan er nog een twintigtal, sommige nog in gebruik, andere veranderd in restaurants.
Het waren werktuigen van gezinnen die zich geen boot konden veroorloven.
De trabocchi