Gran Sasso d'Italia
Het hoogste massief van de continentale Apennijnen en het zuidelijkste gletsjerlichaam van Europa.
De Gran Sasso lijkt niet op de rest van de Apennijnen. Vanaf de kust bij Teramo is het een lange witte wand die de horizon afsluit, en vanuit bepaalde hoeken tekent hij het profiel van een liggende vrouw: vandaar de naam die iedereen hier gebruikt, de Slapende Schone. Van dichtbij is het verticale kalksteen, met wanden van honderden meters die echt bergbeklimmen vragen en geen wandeling.
De berg
De Corno Grande heeft drie toppen. De westelijke, op tweeduizend negenhonderd twaalf meter, is de hoogste en wordt vanaf Campo Imperatore via de normaalweg bereikt: een tocht voor getrainde wandelaars, met één beveiligd stuk, geen uitje. Onder de noordwand ligt de Calderone, het zuidelijkste gletsjerlichaam van Europa, de laatste decennia zo geslonken dat glaciologen het geen gletsjer meer noemen maar spreken van een firnveld.
Wie niet klimt heeft toch bestemmingen. Vanaf het dalstation Fonte Cerreto gaat een kabelbaan in een minuut of tien naar Campo Imperatore, en van daar lopen gemarkeerde paden op hoogte verder, zonder blootstelling. De hut Duca degli Abruzzi, op tweeduizend vierhonderd meter op de Portella, is een klassiek doel voor een halve dag.
De hoogvlakte
Campo Imperatore is de vlakte aan de voet van het massief: twintig kilometer grasland op achttienhonderd meter, zonder één boom, met vrij grazende kuddes. Het is de bodem van een oud gletsjermeer, en dat verklaart waarom hij zo vlak is tussen zulke steile bergen. In juni bloeit de weide in één keer, en dat is het beste moment om te komen. Boven aan de weg staan het hotel uit 1943, waar Mussolini gevangen werd gehouden, en de sterrenwacht, die hier staat vanwege de hoogte en de weinige lichten in de omgeving.
Wat eronder ligt
Onder veertienhonderd meter rots, ter hoogte van de snelwegtunnel, liggen de Nationale Laboratoria van de Gran Sasso: het grootste ondergrondse deeltjesfysicalaboratorium ter wereld. De berg dient als schild tegen kosmische straling, en waar men daar beneden naar zoekt zijn neutrino's en donkere materie. Vrij bezoeken kan niet, maar het bezoekerscentrum in Assergi vertelt wat er binnen gebeurt.
De dieren
De Apennijngems, hier ooit uitgeroeid, is in de jaren negentig opnieuw uitgezet met dieren uit het nationale park van de Abruzzen en telt nu enkele honderden stuks. Je ziet hem vaak bij zonsopgang op de hoogweiden, en bijzonder schuw is hij niet. Er zijn ook wolven, steenarenden en sinds enkele jaren af en toe een beer die vanuit het zuiden komt overtrekken.